Trong bối cảnh toàn cầu đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của xu hướng "du lịch xanh", ngành du lịch Việt Nam cũng đang tích cực thích nghi và đổi mới. Nhu cầu từ thị trường và cộng đồng quốc tế đòi hỏi các điểm đến phải có trách nhiệm hơn với môi trường và xã hội [1]. Do đó, việc triển khai các chứng nhận du lịch bền vững không chỉ là một lựa chọn mà đã trở thành một bước đi chiến lược, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ du lịch thế giới.
Các chứng nhận này không chỉ là những tấm bằng công nhận, mà còn là công cụ hữu hiệu để định hướng phát triển, đảm bảo rằng ngành du lịch Việt Nam sẽ tăng trưởng một cách có trách nhiệm. Chúng giúp các doanh nghiệp du lịch địa phương từng bước làm quen và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, từ đó mở rộng cơ hội hợp tác và thu hút du khách có ý thức về môi trường. Đây là một hành trình dài nhưng đầy hứa hẹn, định hình tương lai bền vững cho ngành du lịch nước nhà.
Xu hướng du lịch xanh: Động lực cho sự thay đổi
Du lịch xanh không còn là một khái niệm xa lạ mà đã trở thành xu thế tất yếu trên toàn cầu. Khách du lịch ngày càng quan tâm đến tác động của chuyến đi đối với môi trường và cộng đồng địa phương. Vì vậy, họ ưu tiên lựa chọn những điểm đến và dịch vụ du lịch có cam kết rõ ràng về phát triển bền vững [3]. Điều này tạo áp lực nhưng cũng là cơ hội lớn để Việt Nam chuyển mình.
Việc áp dụng các chứng nhận bền vững giúp các doanh nghiệp du lịch Việt Nam minh bạch hóa hoạt động, thể hiện trách nhiệm xã hội và môi trường. Đồng thời, nó còn giúp bảo tồn các giá trị tự nhiên và văn hóa, tạo ra những trải nghiệm độc đáo và ý nghĩa hơn cho du khách. Điều này không chỉ thu hút khách quốc tế mà còn nâng cao nhận thức của cộng đồng trong nước về tầm quan trọng của du lịch có trách nhiệm.
Bốn chứng nhận định hình chuẩn mới cho du lịch Việt Nam
Tại sự kiện HorecFex Việt Nam 2025, chủ đề "Chứng nhận du lịch bền vững tại Việt Nam" đã được đưa ra thảo luận sôi nổi [4]. Theo ông Đặng Hồng Đức, chuyên viên tư vấn tuân thủ ESG tại Quần thể Du lịch Quốc tế Furama - Ariyana Đà Nẵng, các chứng nhận quốc tế và khu vực đang dần tạo nên một hệ chuẩn chung cho ngành du lịch Việt Nam [5]. Các chứng nhận này bao gồm VITA Green, ASEAN Tourism Awards, EarthCheck và TUU Eco Stay Awards.
Mỗi chứng nhận có những đặc thù và bộ tiêu chí riêng biệt, nhưng tất cả đều tập trung vào ba trụ cột chính của phát triển bền vững: Môi trường (Environment), Xã hội (Social) và Quản trị (Governance) – gọi tắt là ESG. Việc tuân thủ các tiêu chí này giúp doanh nghiệp không chỉ tối ưu hóa hoạt động mà còn đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của ngành và cộng đồng.
VITA Green: Hộ chiếu xanh cho doanh nghiệp nội địa
VITA Green là chứng nhận do Hiệp hội Du lịch Việt Nam triển khai, được xây dựng dựa trên nền tảng pháp lý trong nước nhưng có tham chiếu các chuẩn mực quốc tế [4]. Bộ tiêu chí của VITA Green rất toàn diện, bao gồm hơn 100 nội dung, được đánh giá theo ba mức độ khác nhau. Các tiêu chí này trải rộng từ quản lý rác thải nhựa, tiết kiệm năng lượng, sử dụng tài nguyên hiệu quả đến minh bạch trong kinh doanh và gắn kết cộng đồng địa phương.
VITA Green được xem là bước khởi đầu quan trọng, giúp các doanh nghiệp du lịch nội địa làm quen và thích nghi với các yêu cầu của du lịch bền vững trước khi hướng tới các chuẩn quốc tế cao hơn [5]. Hiện nay, Hiệp hội Du lịch Việt Nam đang có kế hoạch nâng tầm VITA Green để nó trở thành một nhãn hiệu giao dịch quốc tế. Kế hoạch này được chia thành ba giai đoạn rõ ràng: giai đoạn 2025-2026 tập trung chuẩn hóa và định vị thương hiệu; giai đoạn 2026-2028 mở rộng liên kết quốc tế và đưa thương hiệu ra thế giới; và giai đoạn 2028-2030 phát triển du lịch xanh chuyên sâu, đóng góp chính sách và dữ liệu khoa học. Việc này sẽ biến VITA Green thành "hộ chiếu xanh", giúp du lịch Việt Nam tự tin vươn ra thị trường toàn cầu và nâng cao năng lực cạnh tranh.
ASEAN Tourism Awards: Nâng tầm hình ảnh điểm đến khu vực
Ở cấp độ khu vực, ASEAN Tourism Awards đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa dịch vụ du lịch trong khối ASEAN. Giải thưởng này có nhiều hạng mục đa dạng như “Thành phố du lịch sạch” hay “Khách sạn xanh”, khuyến khích các địa phương và doanh nghiệp hướng tới các tiêu chuẩn bền vững [1]. Mục tiêu chính của giải thưởng là thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia thành viên và nâng cao hình ảnh chung của khu vực Đông Nam Á như một điểm đến du lịch bền vững.
Tuy nhiên, ASEAN Tourism Awards hiện vẫn thiên về tính định tính và chủ yếu mang tính khích lệ. Dù vậy, nó vẫn là một động lực mạnh mẽ để các quốc gia trong khu vực, bao gồm Việt Nam, không ngừng cải thiện và phát triển du lịch theo hướng có trách nhiệm hơn. Sự công nhận từ giải thưởng này giúp xây dựng lòng tin và thu hút du khách quan tâm đến các giá trị bền vững.
EarthCheck: Chuẩn mực toàn cầu cho sự uy tín
EarthCheck là một trong những chứng nhận toàn cầu uy tín nhất về du lịch bền vững, được áp dụng rộng rãi tại hơn 70 quốc gia [3]. Điểm nổi bật của EarthCheck là quy trình giám sát cực kỳ nghiêm ngặt, kéo dài từ 8 đến 10 tháng, đảm bảo tính chính xác và khách quan trong đánh giá. Chứng nhận này thường là lựa chọn hàng đầu của các tập đoàn du lịch lớn, những đơn vị muốn khẳng định năng lực và cam kết quốc tế của mình đối với phát triển bền vững.
Mặc dù mang lại uy tín cao, EarthCheck cũng đi kèm với những thách thức nhất định. Chi phí để đạt được và duy trì chứng nhận này khá cao, đồng thời đòi hỏi một nguồn lực lớn về nhân sự và tài chính từ phía doanh nghiệp. Điều này khiến nó phù hợp hơn với các tổ chức quy mô lớn, có khả năng đầu tư dài hạn vào các tiêu chuẩn bền vững. Đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc tiếp cận EarthCheck có thể gặp nhiều khó khăn hơn.
TUU Eco Stay Awards: Làn sóng mới chống "greenwashing"
Mới xuất hiện từ năm 2021, TUU Eco Stay Awards do Singapore phát triển, mang đến một cách tiếp cận mới mẻ và hiện đại trong việc đánh giá du lịch bền vững [1]. Chứng nhận này đặc biệt chú trọng việc sử dụng dữ liệu và kiểm toán độc lập để chống lại hiện tượng "greenwashing" – tức là các tuyên bố sai lệch về tính bền vững của sản phẩm hoặc dịch vụ.
Với hệ thống "Verified Bamboo Badge" cùng các giải thưởng về môi trường, di sản và cộng đồng, TUU Eco Stay Awards được kỳ vọng sẽ tạo ra một làn sóng cạnh tranh mới trong khu vực. Lễ trao giải đầu tiên đã diễn ra tại Phuket (Thái Lan) vào tháng 3 năm 2025, đánh dấu sự khởi đầu của một tiêu chuẩn mới, minh bạch và dựa trên dữ liệu. Chứng nhận này hứa hẹn sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp thực sự đầu tư vào các hoạt động bền vững, thay vì chỉ dừng lại ở các chiến dịch tiếp thị.
Lựa chọn chứng nhận phù hợp và tầm nhìn tương lai
Mỗi chứng nhận du lịch bền vững đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với các đối tượng và mục tiêu khác nhau. EarthCheck có bộ tiêu chí toàn diện nhất nhưng chi phí cao và đòi hỏi nguồn lực lớn. VITA Green và ASEAN Tourism Awards phù hợp hơn với các doanh nghiệp trong nước, có chi phí thấp hơn và góp phần lan tỏa ý thức cộng đồng [3]. Trong khi đó, TUU Eco Stay Awards là một xu hướng mới, tập trung vào tính minh bạch và chống "greenwashing" thông qua dữ liệu.
Việc lựa chọn chứng nhận phù hợp là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp du lịch Việt Nam phát triển bền vững. Các doanh nghiệp cần đánh giá kỹ lưỡng quy mô, nguồn lực và mục tiêu của mình để đưa ra quyết định sáng suốt. Đây cũng là lúc các giải pháp công nghệ như nền tảng quản lý dữ liệu và hệ thống phân tích của EON Tech có thể hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thu thập, phân tích và báo cáo các chỉ số bền vững một cách hiệu quả, giúp quá trình đạt chứng nhận trở nên dễ dàng hơn.
Nhìn chung, việc siết chặt các tiêu chuẩn chứng nhận bền vững là một bước đi đúng đắn và cần thiết cho ngành du lịch Việt Nam. Nó không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và văn hóa, mà còn góp phần xây dựng hình ảnh một Việt Nam có trách nhiệm và hấp dẫn trong mắt du khách quốc tế. Với sự nỗ lực của các cơ quan quản lý, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp, du lịch Việt Nam đang kiến tạo một tương lai bền vững, nơi vẻ đẹp tự nhiên và giá trị văn hóa được bảo tồn và phát huy tối đa. Điều này cũng mở ra cơ hội để du lịch xanh Việt Nam kiến tạo tương lai bền vững cho cộng đồng, mang lại lợi ích lâu dài cho cả du khách và người dân địa phương. Hơn nữa, việc này còn thúc đẩy bảo tồn di sản thiên nhiên Việt Nam qua du lịch có trách nhiệm, đảm bảo các thế hệ mai sau vẫn có thể chiêm ngưỡng vẻ đẹp của đất nước.
Thông Tin Thêm
- Du lịch xanh: Là hình thức du lịch có trách nhiệm với môi trường và cộng đồng địa phương, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và văn hóa, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế cho người dân bản địa.
- Du lịch bền vững: Là du lịch đáp ứng nhu cầu của du khách và vùng đến hiện tại, đồng thời bảo vệ và nâng cao cơ hội cho tương lai. Nó quản lý tất cả các nguồn lực theo cách mà nhu cầu kinh tế, xã hội và thẩm mỹ có thể được đáp ứng trong khi vẫn duy trì sự toàn vẹn văn hóa, các quá trình sinh thái thiết yếu, đa dạng sinh học và hệ thống hỗ trợ sự sống.
- ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị): Là bộ ba tiêu chí được sử dụng để đánh giá mức độ bền vững và đạo đức của một doanh nghiệp hoặc khoản đầu tư. Môi trường liên quan đến tác động của công ty lên thiên nhiên, Xã hội liên quan đến mối quan hệ với nhân viên, nhà cung cấp, khách hàng và cộng đồng, còn Quản trị liên quan đến sự lãnh đạo của công ty, lương thưởng điều hành, kiểm toán, kiểm soát nội bộ và quyền của cổ đông.
- Greenwashing: Là hành vi tiếp thị đánh lừa người tiêu dùng rằng sản phẩm, dịch vụ hoặc chính sách của một công ty thân thiện với môi trường hơn thực tế. Đây là một hình thức quảng cáo sai sự thật, gây nhầm lẫn về mức độ bền vững thực sự.
- VITA Green: Là chứng nhận du lịch bền vững do Hiệp hội Du lịch Việt Nam triển khai, dựa trên các quy định pháp luật trong nước và tham chiếu tiêu chuẩn quốc tế. Chứng nhận này nhằm khuyến khích và đánh giá các doanh nghiệp du lịch Việt Nam thực hiện các hoạt động bền vững về môi trường, xã hội và quản trị.
Tài liệu tham khảo
- Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Du lịch Việt Nam siết chuẩn chứng nhận bền vững. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2023.
- Investing.com. Tin chứng khoán, dữ liệu kinh tế, tài chính. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2023.
- Báo Văn hóa. Du lịch Việt Nam siết chuẩn chứng nhận bền vững. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2023.
- Hiệp hội Du lịch Việt Nam. Du lịch Việt Nam siết chuẩn chứng nhận bền vững. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2023.
- Furama Resort Đà Nẵng. Du Lịch Việt Nam Siết Chuẩn Chứng Nhận Bền Vững. Truy cập ngày 25 tháng 11 năm 2023.