Du lịch

Du lịch xanh đang định hình lại hành vi tiêu dùng du lịch như thế nào?

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường ngày càng trở nên nghiêm trọng, nhận thức của con người về tầm quan trọng của việc bảo vệ hành tinh cũng tăng lên đáng kể. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến lối sống hàng ngày mà còn tác động mạnh mẽ đến cách chúng ta lựa chọn và trải nghiệm các chuyến đi. Theo đó, du lịch xanh (hay còn gọi là eco travel) đã nổi lên như một xu hướng tất yếu, định hình lại hoàn toàn hành vi tiêu dùng du lịch của du khách trên toàn cầu.

Du khách hiện đại không còn chỉ tìm kiếm những chuyến đi đơn thuần để nghỉ ngơi hay khám phá. Thay vào đó, họ mong muốn những trải nghiệm có ý nghĩa, bền vững và có trách nhiệm với môi trường cùng cộng đồng địa phương. Bài viết này sẽ đi sâu phân tích cách du lịch xanh đang thay đổi từng khía cạnh trong hành vi tiêu dùng du lịch, từ lựa chọn điểm đến, phương thức di chuyển đến cách chi tiêu và tương tác với văn hóa bản địa.

Định nghĩa và bản chất của du lịch xanh

Du lịch xanh không chỉ là một khái niệm mà còn là một triết lý sống. Nó hướng con người đến sự hài hòa với thiên nhiên, đồng thời tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường[1]. Nói cách khác, đây là loại hình du lịch mà mọi hoạt động đều được thiết kế theo tinh thần "xanh".

Các đặc điểm nổi bật của du lịch xanh bao gồm:

  • Trải nghiệm chân thực và gần gũi: Du khách không chỉ "đến xem" mà còn trực tiếp sống trong không gian sinh thái, hòa mình vào cuộc sống của người dân địa phương[1].
  • Tôn trọng thiên nhiên: Các hoạt động du lịch hạn chế tối đa việc làm xáo trộn cảnh quan, không xả rác và không gây tiếng ồn.
  • Giá trị cộng đồng: Du lịch xanh hỗ trợ người dân địa phương phát triển sinh kế bền vững. Điều này có thể thông qua nông nghiệp hữu cơ, nghề thủ công truyền thống hay ẩm thực địa phương[1].
  • Giá trị tinh thần: Loại hình du lịch này giúp con người tĩnh tâm, biết trân trọng môi trường và học cách tiêu dùng có chọn lọc[1].
Du khách tham gia hoạt động dọn dẹp bãi biển, góp phần bảo vệ môi trường và lan tỏa ý thức sống xanh. — Hình ảnh được tạo bởi AI

Theo Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), một mô hình du lịch được xem là bền vững khi nó thỏa mãn ba tiêu chí chính. Thứ nhất, nó phải giảm thiểu tác động môi trường bằng cách tối ưu hóa phương tiện di chuyển, tiết kiệm năng lượng, nước và giảm thiểu rác thải, khí thải carbon. Thứ hai, nó cần tăng lợi ích kinh tế cho cộng đồng địa phương, ưu tiên sử dụng dịch vụ và sản phẩm do người dân bản địa cung cấp. Cuối cùng, nó phải tạo tác động xã hội tích cực, kết nối và hỗ trợ cộng đồng, đảm bảo công bằng và tôn trọng văn hóa[5].

Sự trỗi dậy của ý thức môi trường và nhu cầu du lịch có trách nhiệm

Ý thức bảo vệ môi trường của con người ngày càng được nâng cao. Mọi người nhận ra rằng mỗi hành động nhỏ, từ việc sử dụng túi nhựa đến tiêu thụ năng lượng, đều góp phần vào biến đổi khí hậu[1]. Do đó, du lịch xanh trở thành một cách để du khách thể hiện trách nhiệm của mình.

Đặc biệt, đại dịch COVID-19 đã đóng vai trò như một chất xúc tác mạnh mẽ. Một khảo sát toàn cầu của Booking.com vào năm 2021 chỉ ra rằng 46% người được hỏi cân nhắc lựa chọn du lịch bền vững hơn sau đại dịch[5]. Mặc dù vẫn còn "khoảng cách giữa nhận thức và hành động" khi 50% gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thông tin, nhưng điều này cho thấy nhu cầu là có thật và đang gia tăng[5].

Các tổ chức quốc tế như Tổ chức Hợp tác Kinh tế (ECO) cũng đóng góp vào các chương trình nghị sự toàn cầu về phát triển bền vững. Họ tập trung vào các vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu và các mục tiêu phát triển bền vững (SDGs)[3]. Điều này càng củng cố tầm quan trọng của việc tích hợp yếu tố môi trường vào mọi lĩnh vực, bao gồm cả du lịch.

Những thay đổi cụ thể trong hành vi tiêu dùng du lịch

Du lịch xanh đã tạo ra những chuyển dịch rõ rệt trong cách du khách lên kế hoạch và thực hiện chuyến đi của mình. Những thay đổi này bao gồm từ lựa chọn điểm đến, hình thức lưu trú cho đến các hoạt động và thói quen chi tiêu.

Lựa chọn điểm đến và loại hình lưu trú

Du khách ngày càng ưu tiên những điểm đến mang tính bền vững và thân thiện với môi trường. Họ tìm kiếm các khu nghỉ dưỡng sinh thái, homestay hoặc khách sạn sử dụng năng lượng tái tạo và vật liệu thân thiện với môi trường. Mục tiêu là để giảm thiểu dấu chân carbon của mình.

Thay vì những địa điểm đông đúc, du khách có xu hướng tìm về những nơi yên bình, gần gũi với thiên nhiên. Họ muốn trải nghiệm cuộc sống như một người dân địa phương, khám phá văn hóa và phong tục bản địa một cách chân thực nhất[1]. Điều này cũng giúp họ chinh phục những chuyến đi "ít người, nhiều cây xanh".

Phương tiện di chuyển và hoạt động

Sự nhận thức về tác động môi trường đã khiến du khách thay đổi thói quen di chuyển. Xu hướng du lịch ít chuyến hơn nhưng dài ngày hơn đang trở nên phổ biến[2]. Điều này giúp giảm chi phí đi lại và đặc biệt là giảm lượng khí thải carbon. So với năm 2019, các chuyến đi ngắn (1-3 đêm) đã giảm 4% so với các chuyến đi trung bình và dài ngày[2].

Trong hành trình, du khách xanh tích cực tham gia vào các hoạt động có ý nghĩa. Họ có thể trồng cây, dọn rác bãi biển, học làm các sản phẩm tái chế hoặc sử dụng đồ dùng cá nhân thân thiện môi trường như ống hút tre, chai nước cá nhân, túi vải[1]. Việc ủng hộ nông sản và ẩm thực hữu cơ địa phương cũng là một phần quan trọng của hành vi này.

Thói quen chi tiêu và ưu tiên giá trị

Du khách ngày nay sẵn lòng chi trả nhiều hơn cho các dịch vụ du lịch bền vững. Họ ưu tiên những doanh nghiệp cam kết bảo vệ môi trường và đóng góp cho cộng đồng. Điều này cho thấy sự chuyển dịch từ việc chỉ quan tâm đến giá cả sang việc đánh giá giá trị tổng thể của chuyến đi.

Mặc dù có những lo ngại về chi phí sinh hoạt, du khách có thu nhập cao vẫn duy trì nhu cầu trải nghiệm sang trọng và bền vững[2]. Họ tìm kiếm những trải nghiệm độc đáo, mang lại giá trị tinh thần và sự kết nối sâu sắc với thiên nhiên và văn hóa. Hơn nữa, làm việc trực tuyến linh hoạt cũng giúp một số nhóm du khách có thể tự do đi du lịch quanh năm, bao gồm cả du lịch trái mùa[2].

Cơ hội và thách thức cho ngành du lịch Việt Nam

Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ trong thị trường du lịch sinh thái. Quy mô thị trường du lịch sinh thái tại Việt Nam đạt 879,24 triệu USD vào năm 2024. Thị trường này được dự báo sẽ đạt 2.330,65 triệu USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 11,44% trong giai đoạn 2025-2033[4]. Đây là một tín hiệu đáng mừng cho ngành du lịch nước nhà.

Sự tăng trưởng này được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố. Đó là sự gia tăng nhận thức của du khách, nỗ lực của chính phủ trong việc khuyến khích du lịch thân thiện với môi trường và nhu cầu ngày càng cao về các kỳ nghỉ giải trí có ý nghĩa[4]. Việt Nam sở hữu đa dạng sinh học phong phú, di sản văn hóa đa dạng và cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp. Những yếu tố này thu hút sự chú ý của du khách quan tâm đến môi trường, những người tìm kiếm các kỳ nghỉ có tác động thấp đến môi trường[4].

Chính phủ Việt Nam và các tổ chức khác đã hỗ trợ xu hướng này thông qua nhiều sáng kiến. Ví dụ, họ thúc đẩy các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, thiết lập các chứng nhận thân thiện với môi trường và cung cấp ưu đãi cho doanh nghiệp áp dụng các thực hành bền vững[4]. Dự án thí điểm "Destination Eco-Talents (DET)" tại Việt Nam và Campuchia của Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) vào năm 2025 là một minh chứng rõ ràng.

Tuy nhiên, ngành du lịch Việt Nam cũng đối mặt với thách thức. Khoảng cách giữa nhận thức và hành động của du khách vẫn còn lớn. Nhiều người muốn du lịch bền vững nhưng khó tìm kiếm thông tin hoặc lựa chọn dễ tiếp cận[5]. Do đó, các doanh nghiệp cần cung cấp nhiều lựa chọn xanh hơn và truyền thông minh bạch về các hoạt động bền vững của mình. Các nền tảng công nghệ như EON Tech có thể hỗ trợ các doanh nghiệp du lịch trong việc quản lý và quảng bá các gói du lịch bền vững một cách hiệu quả.

Tương lai của du lịch xanh

Du lịch xanh không còn là một lựa chọn đạo đức mà đã trở thành một chiến lược sống còn cho ngành du lịch toàn cầu[5]. Trong tương lai, xu hướng này sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Du khách sẽ ngày càng yêu cầu các trải nghiệm du lịch có trách nhiệm hơn.

Ngành du lịch sẽ cần tái cấu trúc để đáp ứng những thay đổi này. Điều này bao gồm việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng bền vững, phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái đa dạng và tăng cường giáo dục cho cả du khách lẫn cộng đồng địa phương. Mục tiêu là để đảm bảo rằng du lịch có thể phát triển mà không gây tổn hại đến môi trường và văn hóa.

Sự chuyển dịch sang các thực hành du lịch bền vững là không thể đảo ngược. Du khách sẽ tiếp tục tìm kiếm những trải nghiệm giảm thiểu tác động đến môi trường và thúc đẩy bảo tồn, như giảm thiểu dấu chân carbon, giảm rác thải và bảo vệ đa dạng sinh học[4]. Các doanh nghiệp du lịch sinh thái sẽ phải chú trọng hơn vào hoạt động bền vững, bao gồm các cơ sở lưu trú thân thiện với môi trường, phương tiện giao thông tiết kiệm năng lượng và các sáng kiến tái chế rác thải.

Kết luận

Du lịch xanh đang thay đổi sâu sắc hành vi tiêu dùng du lịch. Nó thúc đẩy du khách trở thành những người tiêu dùng có ý thức và trách nhiệm hơn. Từ việc lựa chọn điểm đến, phương tiện di chuyển, hoạt động tham gia đến cách chi tiêu, mọi khía cạnh đều được định hình lại bởi mong muốn bảo vệ môi trường và hỗ trợ cộng đồng.

Đối với ngành du lịch, đây là một cơ hội lớn để phát triển bền vững. Tuy nhiên, nó cũng đặt ra những thách thức đòi hỏi sự đổi mới và cam kết mạnh mẽ. Bằng cách thích nghi và phát triển theo hướng xanh, ngành du lịch không chỉ đáp ứng nhu cầu của du khách mà còn góp phần vào việc xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn cho hành tinh của chúng ta.

Thông Tin Thêm

  1. Du lịch xanh (Eco travel): Là loại hình du lịch kết hợp lối sống sinh thái, hướng con người đến sự hài hòa với thiên nhiên, tiết kiệm tài nguyên và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Mọi hoạt động từ ăn, ở, đi lại đều theo tinh thần "xanh".
  2. Dấu chân carbon (Carbon footprint): Là tổng lượng khí nhà kính (chủ yếu là carbon dioxide) do các hoạt động của một cá nhân, tổ chức, sản phẩm hoặc sự kiện thải ra trực tiếp hoặc gián tiếp. Du lịch xanh hướng đến việc giảm thiểu dấu chân carbon.
  3. Du lịch bền vững (Sustainable tourism): Là du lịch đáp ứng nhu cầu của du khách và các khu vực đón tiếp hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Nó cân bằng giữa các khía cạnh môi trường, kinh tế và xã hội.
  4. Lưu trú sinh thái (Eco-lodges/Eco-resorts): Là các cơ sở lưu trú được thiết kế và vận hành theo nguyên tắc bền vững, sử dụng năng lượng tái tạo, vật liệu thân thiện môi trường, giảm thiểu rác thải và hỗ trợ cộng đồng địa phương.
  5. Du khách có trách nhiệm (Responsible traveler): Là du khách chủ động đưa ra các lựa chọn có ý thức để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và văn hóa địa phương, đồng thời tối đa hóa lợi ích cho cộng đồng nơi họ đến thăm.
  1. Hoteljob.vn. Eco-living tour là gì? Xu hướng du lịch sống xanh sẽ trở thành xu hướng?
  2. VOV.VN. Du khách quốc tế đang thay đổi về sở thích, hành vi du lịch.
  3. ECO.int. ECO Region and Global Agenda.
  4. IMARC Group. Quy mô, thị phần, xu hướng và dự báo thị trường du lịch sinh thái Việt Nam.
  5. RIAT. Du lịch Xanh: Hành trình Tái Thiết Tương Lai Bền Vững Của Ngành Du Lịch.