Trong bối cảnh xã hội hiện đại, một xu hướng tiêu dùng nổi bật đang định hình lại cách chúng ta chi tiêu và nhìn nhận giá trị: sự dịch chuyển từ việc ưu tiên sở hữu vật chất sang đầu tư vào trải nghiệm. Đặc biệt, thế hệ trẻ, bao gồm Millennials và Gen Z, đang dẫn đầu sự thay đổi này. Họ không chỉ mua sản phẩm mà còn đầu tư mạnh mẽ hơn vào các trải nghiệm cá nhân độc đáo [1]. Vậy, điều gì đã thúc đẩy sự thay đổi sâu sắc này?
Để hiểu rõ hơn về hiện tượng này, chúng ta cần xem xét ý nghĩa của từ "vì". Trong tiếng Việt, "vì" là một giới từ quan trọng, dùng để chỉ nguyên nhân, lý do hoặc động lực dẫn đến một sự việc hay hành động [2]. Nó giúp chúng ta trả lời câu hỏi "tại sao?" [4]. Trong trường hợp này, "vì" sẽ giúp chúng ta khám phá những nguyên nhân đằng sau sự ưu tiên trải nghiệm của người trẻ.
Kinh tế trải nghiệm: xu hướng không thể đảo ngược
“Kinh tế trải nghiệm” (experience economy) ngày càng trở nên rõ nét trên thị trường tiêu dùng Việt Nam và thế giới. Người trẻ hiện nay có xu hướng đi du lịch nhiều hơn, sẵn sàng chi tiền cho các hoạt động giải trí và ưu tiên những trải nghiệm cá nhân độc đáo [1]. Họ cũng tận dụng các nền tảng số để thanh toán nhanh chóng, tiện lợi.
Sự bùng nổ của nền kinh tế internet, đạt giá trị 23 tỷ USD và chiếm 5,7% GDP tại Việt Nam, phản ánh quá trình chuyển đổi số nhanh chóng [3]. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận và chi trả cho các trải nghiệm số cũng như các dịch vụ liên quan.
Thách thức tài chính và giải pháp linh hoạt
Mặc dù ưu tiên trải nghiệm, chi phí sinh hoạt tăng cao vẫn là một bài toán lớn. Người trẻ cần cân đối tài chính để vừa có thể trải nghiệm, vừa duy trì sự ổn định [1]. Để đáp ứng nhu cầu này, nhiều giải pháp tài chính số đã ra đời.
Các ứng dụng thanh toán linh hoạt cho phép người dùng đặt vé máy bay, khách sạn, mua vé concert hoặc thanh toán mua sắm online. Đặc biệt, hình thức thanh toán trả sau hoặc chia nhỏ chi phí giúp họ dễ dàng nắm bắt cơ hội mà không ảnh hưởng lớn đến dòng tiền hiện tại [1]. Đây là một phần quan trọng của lối sống hiện đại.
Tốc độ và tiện ích: yếu tố quyết định
Trong nhiều trường hợp, thời điểm quyết định rất quan trọng đối với các trải nghiệm. Vé concert có thể "sold-out" chỉ sau vài phút, vé máy bay giá tốt thường giới hạn thời gian, và các chương trình ưu đãi online diễn ra rất ngắn hạn [1]. Khả năng thanh toán nhanh chóng và linh hoạt giúp người trẻ không bỏ lỡ những cơ hội này.
Các giải pháp fintech như mua trước trả sau đang dần trở thành công cụ hỗ trợ phong cách sống hiện đại của người trẻ Việt. Chúng mang lại sự tiện lợi và tốc độ cần thiết trong một thế giới thay đổi không ngừng.
Giá trị cốt lõi: từ sở hữu đến trải nghiệm
Nhiều chuyên gia nhận định xu hướng tiêu dùng đang dịch chuyển từ "sở hữu" sang "trải nghiệm" [1]. Người dùng không còn chỉ chi tiền cho sản phẩm vật lý. Thay vào đó, họ quan tâm nhiều hơn đến trải nghiệm cá nhân, tiện ích số, sự linh hoạt tài chính và tốc độ thanh toán. Điều này phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong hệ giá trị.
Thế hệ Millennials và Gen Z, với khả năng tiếp cận công nghệ nhanh chóng, có sở thích tìm kiếm sản phẩm sáng tạo. Họ đặc biệt quan tâm đến trải nghiệm hơn là sở hữu [3]. Điều này cũng thúc đẩy các chuyến đi gần trở nên đáng giá hơn trước, mang lại cảm giác "sạc lại năng lượng" sau những ngày làm việc căng thẳng.
Sức ảnh hưởng của thế hệ trẻ và thương mại điện tử
Nhóm Gen Z và Millennials đang là những trụ cột tăng trưởng chính của thương mại điện tử tại Việt Nam [5]. Thống kê cho thấy khoảng 70% người mua sắm trực tuyến ít nhất 1 lần trong tuần là Gen Z, chủ yếu cho nhu cầu cá nhân. Dù giá trị món hàng không quá cao, tần suất mua sắm thường xuyên của họ vẫn tạo ra doanh thu lớn.
Doanh nghiệp không chỉ nên dừng ở chiến lược bán hàng và khuyến mãi. Họ cần quan tâm đến trải nghiệm liền mạch, không đứt gãy của người tiêu dùng [5]. Điều này có nghĩa là từ khâu tìm kiếm thông tin, đọc đánh giá đến quyết định mua sắm online, mọi thứ phải diễn ra suôn sẻ. Các nền tảng công nghệ như EON Tech giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chuỗi trải nghiệm này.
Vì sao trải nghiệm lại quan trọng đến vậy?
Có nhiều lý do sâu xa khiến người trẻ ưu tiên trải nghiệm. Thứ nhất, trải nghiệm mang lại những kỷ niệm đáng giá và cảm xúc tích cực, khó có thể mua được bằng tiền. Thứ hai, trong thời đại mạng xã hội, việc chia sẻ những khoảnh khắc độc đáo trở thành một phần của bản sắc cá nhân. Một chuyến du lịch retreat sau thời kỳ văn hóa kiệt sức có thể là một ví dụ điển hình.
Thứ ba, xu hướng sống tối giản và chống tiêu thụ đang dần phổ biến. Người trẻ muốn ít đồ đạc hơn để có nhiều tự do hơn, tập trung vào sự phát triển bản thân. Cuối cùng, nhiều trải nghiệm, đặc biệt là những chuyến đi khám phá thiên nhiên, còn mang lại lợi ích về sức khỏe tinh thần và thể chất, giúp xua tan mệt mỏi trong những ngày nắng nóng.
Kết luận
Sự dịch chuyển từ sở hữu sang trải nghiệm không chỉ là một xu hướng nhất thời. Nó phản ánh sự thay đổi trong hệ giá trị và cách nhìn nhận cuộc sống của thế hệ trẻ. Họ tìm kiếm ý nghĩa, kết nối và sự phát triển cá nhân thông qua những chuyến đi, những buổi hòa nhạc hay các hoạt động giải trí. Các doanh nghiệp cần nắm bắt được tâm lý này để xây dựng chiến lược phù hợp, tập trung vào việc tạo ra những trải nghiệm đáng nhớ và liền mạch cho khách hàng. Đây chính là chìa khóa để thành công trong nền kinh tế trải nghiệm đang phát triển mạnh mẽ.
Thông Tin Thêm
- Kinh tế trải nghiệm: Một mô hình kinh tế trong đó các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hoặc sản phẩm dưới dạng trải nghiệm đáng nhớ cho khách hàng, thay vì chỉ là hàng hóa hoặc dịch vụ thông thường.
- Thế hệ Millennials: Những người sinh ra trong khoảng thời gian từ đầu thập niên 1980 đến giữa thập niên 1990 hoặc đầu thập niên 2000, nổi bật với khả năng thích nghi công nghệ và quan tâm đến giá trị cá nhân.
- Thanh toán linh hoạt: Các phương thức thanh toán cho phép người dùng trả tiền theo nhiều hình thức khác nhau, như trả góp, trả sau, hoặc chia nhỏ khoản thanh toán, giúp quản lý tài chính dễ dàng hơn.
- Sở hữu vật chất: Việc tích lũy và sở hữu các tài sản hữu hình như nhà cửa, xe cộ, quần áo, đồ điện tử, thường được coi là thước đo sự giàu có hoặc thành công trong quá khứ.
- Chuyển đổi số: Quá trình tích hợp công nghệ kỹ thuật số vào tất cả các lĩnh vực của một doanh nghiệp hoặc xã hội, thay đổi căn bản cách vận hành và cung cấp giá trị cho khách hàng.