Trong bối cảnh thế giới không ngừng thay đổi, làm việc từ xa đã trở thành một xu hướng tất yếu, định hình lại cách chúng ta sống, làm việc và cả cách chúng ta du lịch. Từ một lựa chọn tạm thời trong đại dịch, làm việc từ xa giờ đây đã trở thành một mô hình làm việc bền vững, mang đến cả cơ hội và thách thức to lớn cho ngành du lịch toàn cầu, đặc biệt là tại Việt Nam.
Sự linh hoạt về địa điểm và thời gian làm việc đã mở ra một kỷ nguyên mới cho những người yêu xê dịch. Họ không còn bị ràng buộc bởi văn phòng truyền thống. Điều này thúc đẩy sự ra đời của các loại hình du lịch mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về cơ sở hạ tầng và dịch vụ du lịch.
Sự trỗi dậy của xu hướng "workation" và du lịch kết hợp
Khái niệm "workation" (kết hợp giữa work - làm việc và vacation - kỳ nghỉ) không còn xa lạ với giới văn phòng trên thế giới. Xu hướng này đang ngày càng được ưa chuộng bởi du khách toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam [5]. Đây là một loại hình du lịch kết hợp làm việc từ xa, cho phép cá nhân kéo dài kỳ nghỉ của mình bằng cách làm việc tại điểm đến.
Theo một khảo sát của Booking.com, hơn một nửa số du khách Việt Nam (52%) cân nhắc đặt chỗ nghỉ ở một điểm đến nào đó để làm việc thay vì ở nhà hoặc tại văn phòng [5]. Điều này cho thấy nhu cầu lớn đối với các không gian làm việc thoải mái, linh động, ít bị gián đoạn. Hơn nữa, 57% không ngại đi cách ly nếu có cơ hội làm việc từ xa [5]. Điều này mở ra tiềm năng lớn cho các điểm đến xa xôi hoặc những nơi có yêu cầu phòng dịch nghiêm ngặt.
Xu hướng này còn giúp du khách kéo dài các chuyến công tác hoặc kỳ nghỉ cá nhân. Khoảng 58% du khách Việt Nam sẽ tận dụng cơ hội này để thêm một hoặc hai tuần vào kỳ nghỉ của mình để làm việc từ xa [5]. Laptop đã trở thành vật dụng thiết yếu trong hành lý của 61% du khách Việt Nam [5]. Họ tìm kiếm chỗ nghỉ có tiện nghi văn phòng, Wi-Fi nhanh, và đặc biệt là cảnh quan đẹp, tầm nhìn mãn nhãn hoặc khu vực ấm cúng để làm việc hiệu quả.
Cơ hội mới cho ngành du lịch
Làm việc từ xa mang đến nhiều cơ hội vàng cho ngành du lịch. Đầu tiên, nó tạo ra một phân khúc khách hàng mới: những người làm việc từ xa và du mục kỹ thuật số. Những đối tượng này có xu hướng ở lại lâu hơn tại một điểm đến, chi tiêu nhiều hơn cho các dịch vụ địa phương và khám phá văn hóa sâu sắc hơn. Điều này giúp tăng doanh thu bền vững cho các doanh nghiệp du lịch.
Thứ hai, xu hướng này thúc đẩy nhu cầu về các loại hình lưu trú đa dạng. Các khách sạn, resort, và homestay cần phải trang bị thêm không gian làm việc chung (co-working space), phòng họp nhỏ, và đảm bảo kết nối internet ổn định. Các khu nghỉ dưỡng farmstay cũng trở thành lựa chọn hấp dẫn cho những ai muốn kết hợp công việc với thiên nhiên. Điều này khuyến khích các nhà cung cấp dịch vụ du lịch đổi mới và nâng cấp cơ sở vật chất.
Thứ ba, làm việc từ xa giúp phân tán lượng khách du lịch theo thời gian và không gian. Thay vì tập trung vào mùa cao điểm, du khách có thể lựa chọn đi vào mùa thấp điểm hoặc đến các điểm đến ít phổ biến hơn. Điều này giảm áp lực lên các điểm nóng du lịch, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch bền vững ở các vùng nông thôn hoặc các khu vực mới nổi.
Cuối cùng, nó mở rộng thị trường cho các dịch vụ bổ trợ. Các công ty du lịch có thể cung cấp các gói "workation" trọn gói, bao gồm chỗ ở, không gian làm việc, các hoạt động giải trí và trải nghiệm văn hóa địa phương. Điều này tạo ra nguồn doanh thu mới và tăng cường sự đa dạng của sản phẩm du lịch.
Thách thức và những "cơn khát" nhân sự
Bên cạnh những cơ hội, làm việc từ xa cũng đặt ra không ít thách thức cho ngành du lịch. Một trong những vấn đề cấp bách nhất là "cơn khát" nhân sự [1]. Đại dịch COVID-19 đã khiến một lượng lớn lao động trong ngành du lịch chuyển sang lĩnh vực khác do tính chất bấp bênh của công việc [1]. Vào năm 2020, gần 60% lao động ngành du lịch phải nghỉ hoặc tạm nghỉ việc [1]. Đến năm 2021, chỉ 25% còn làm việc đủ thời gian [1]. Khi du lịch phục hồi, nhiều người không quay lại, tạo ra khoảng trống lớn về nhân lực.
Nhu cầu nhân sự cho ngành du lịch Việt Nam rất lớn. Theo Hiệp hội Du lịch Việt Nam, ngành này cần khoảng 485.000 lao động cho cơ sở lưu trú du lịch với công suất trên 70% [1]. Dự kiến đến năm 2025, nhu cầu này sẽ đạt trên 800.000 người, và hơn 1 triệu vào năm 2030 [1]. Để đáp ứng, cần bổ sung trung bình hơn 60.000 lao động mỗi năm từ 2022 đến 2030 [1]. Các vị trí như F&B, buồng phòng và cả quản lý đang thiếu hụt nghiêm trọng.
Sự linh hoạt của làm việc từ xa khiến nhiều người lao động trẻ cân nhắc các lựa chọn nghề nghiệp khác, ít bị ràng buộc về địa điểm và thời gian hơn. Điều này làm cho việc thu hút và giữ chân nhân tài trong ngành du lịch truyền thống trở nên khó khăn hơn. Các doanh nghiệp cần tăng cường quảng bá cơ hội việc làm và lợi ích hấp dẫn của ngành [1]. Các nền tảng tuyển dụng như Vieclam24h và CareerViet có thể đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối nhà tuyển dụng và ứng viên.
Công nghệ và sự thích nghi của ngành
Công nghệ đóng vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy xu hướng làm việc từ xa và đồng thời là chìa khóa để ngành du lịch thích nghi. Du lịch công nghệ cao (High-technical tourism) hay du lịch thông minh (smart tourism) đang phát triển mạnh mẽ [4]. Việc ứng dụng thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR), trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) không chỉ nâng cao trải nghiệm du khách mà còn hỗ trợ quản lý vận hành hiệu quả [4].
Để đáp ứng nhu cầu của du khách làm việc từ xa, các cơ sở lưu trú cần đầu tư vào hạ tầng công nghệ. Wi-Fi tốc độ cao, hệ thống quản lý thông minh, và các giải pháp an ninh mạng là điều kiện tiên quyết. Các nền tảng đặt phòng và quản lý khách sạn cũng cần tích hợp các tính năng phù hợp với khách "workation", ví dụ như khả năng đặt phòng dài ngày với giá ưu đãi, dịch vụ giặt là, hoặc các gói bữa ăn tiện lợi.
Các doanh nghiệp du lịch cũng cần đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho nhân viên hiện hữu [1]. Điều này bao gồm kỹ năng công nghệ, kỹ năng giao tiếp đa văn hóa và khả năng phục vụ khách hàng với nhu cầu đặc thù của người làm việc từ xa. Việc tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp và nhà trường cũng là một giải pháp quan trọng để giải quyết bài toán nhân sự [1]. Các chương trình đào tạo cần được cập nhật để phù hợp với các xu hướng mới của ngành.
Sự phát triển của các công cụ làm việc từ xa cũng tạo điều kiện cho các doanh nghiệp du lịch áp dụng mô hình làm việc linh hoạt cho chính nhân viên của mình. Ví dụ, một số vị trí như marketing, sales, hoặc hỗ trợ khách hàng có thể được thực hiện từ xa. Điều này giúp mở rộng nguồn nhân lực và tăng tính hấp dẫn của ngành. EON Tech là một trong những công ty tiên phong trong việc cung cấp các giải pháp công nghệ giúp ngành du lịch thích ứng với kỷ nguyên số.
Thích nghi và đổi mới để phát triển bền vững
Để tận dụng tối đa cơ hội và vượt qua thách thức, ngành du lịch cần có những chiến lược thích nghi và đổi mới mạnh mẽ. Các doanh nghiệp nên tập trung vào việc tạo ra các sản phẩm và dịch vụ chuyên biệt cho phân khúc khách hàng làm việc từ xa. Điều này có thể bao gồm các gói "workation" tại các khu nghỉ dưỡng yên tĩnh, các tour du lịch kết hợp học tập và làm việc, hoặc các chương trình trải nghiệm văn hóa sâu sắc.
Đầu tư vào trải nghiệm khách hàng là yếu tố then chốt. Khách du lịch làm việc từ xa không chỉ tìm kiếm một nơi để ở mà còn là một không gian truyền cảm hứng, kết nối và mang lại sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Các điểm đến cần chú trọng vào việc phát triển các tiện ích như phòng gym, spa, lớp học yoga, hay các hoạt động ngoài trời để đáp ứng nhu cầu toàn diện của nhóm khách hàng này. Việc tạo ra các không gian làm việc giữa rừng cây và hồ nước cũng đang thu hút sự quan tâm lớn.
Hợp tác giữa các bên liên quan cũng rất quan trọng. Chính phủ, các hiệp hội du lịch, và doanh nghiệp cần phối hợp để xây dựng chính sách hỗ trợ, phát triển cơ sở hạ tầng số, và quảng bá Việt Nam như một điểm đến lý tưởng cho làm việc từ xa. Việc tạo ra một môi trường pháp lý rõ ràng và thuận lợi cho du mục kỹ thuật số cũng sẽ thu hút thêm nguồn khách tiềm năng.
Kết luận
Làm việc từ xa không chỉ là một xu hướng nhất thời mà đã trở thành một phần không thể thiếu trong bối cảnh kinh tế hiện đại. Đối với ngành du lịch, đây là một con dao hai lưỡi, vừa mở ra cánh cửa của những cơ hội tăng trưởng mới, vừa đặt ra những thách thức về nhân sự và yêu cầu đổi mới. Việc nắm bắt và thích nghi linh hoạt với sự thay đổi này sẽ quyết định khả năng phục hồi và phát triển bền vững của ngành du lịch Việt Nam trong tương lai.
Những doanh nghiệp nào chủ động đầu tư vào công nghệ, nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra các sản phẩm phù hợp với nhu cầu của du khách làm việc từ xa sẽ là những người dẫn đầu. Ngược lại, những ai chậm trễ sẽ có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Ngành du lịch cần nhìn nhận làm việc từ xa như một động lực để tái cấu trúc, đổi mới và hướng tới một tương lai năng động, bền vững hơn.
Thông Tin Thêm
- Workation: Là sự kết hợp giữa "work" (làm việc) và "vacation" (kỳ nghỉ), mô tả xu hướng du lịch kết hợp với làm việc từ xa, cho phép cá nhân làm việc tại một địa điểm nghỉ dưỡng.
- Du mục kỹ thuật số (Digital Nomads): Những cá nhân sử dụng công nghệ để làm việc từ xa, không bị ràng buộc bởi một địa điểm cụ thể và thường xuyên di chuyển, khám phá các nền văn hóa khác nhau.
- Du lịch công nghệ cao (High-technical tourism): Loại hình du lịch ứng dụng các công nghệ tiên tiến như VR, AR, AI, IoT để tạo ra sản phẩm và dịch vụ du lịch thông minh, nâng cao trải nghiệm khách hàng.
- Co-working space: Không gian làm việc chung, được thiết kế để nhiều người từ các công ty hoặc lĩnh vực khác nhau có thể cùng làm việc, chia sẻ tiện ích và tạo môi trường cộng tác.
- Nhu cầu nhân sự (Labor demand): Số lượng lao động cần thiết để đáp ứng các hoạt động sản xuất hoặc dịch vụ của một ngành, trong trường hợp này là ngành du lịch, đang đối mặt với sự thiếu hụt nghiêm trọng.